Powieści futurystyczne – nieszablonowy obraz świata

Ludzkość od zawsze ciekawiła przyszła rzeczywistość, również pisarzy. W XIX wieku poczęły ukazywać się powieści, jak również studia naukowe o nadciągającej rzeczywistości. Rozmyślano w nich nie jedynie nad tym, w jaki sposób będzie kreowała się rzeczywistość, ale także nad tym jak ukształtują się jednostki ludzkie. Powieści futurystyczne, jakie zostały napisane w ciągu zeszłych dwóch stuleci, można rozpatrywać według trzech najczęstszych motywów.

Idealistyczny model społeczny

Najstarsze pozycje traktujące o przyszłości to oczywiście studia filozoficzne. Były one niewątpliwie efektem ówczesnej sytuacji polityczno-społecznej w przeróżnych miejscach świata, a szczególnie na kontynencie europejskim. Zmieniająca się, w rezultacie postępów przemysłu, struktura społeczna potrzebowała rozważenia, w jaki sposób powinno kształtować się harmonijne społeczeństwo oraz kto winien dzierżyć władzę. Na nieszczęście, jak wiemy z historii, nie zawsze przynosiło to korzystne skutki. Tytułem przykładu koncepcyjne przemyślenia Marksa, opacznie zinterpretowane poprzez niektóre postaci, przypieczętowały ubiegły wiek krwią oraz cierpieniem ludzi. Zapewniły jednak też przesłankę do zaistnienia kolejnych pozycji, w których prezentowano utopijny świat oparty na zgodzie oraz wzajemnej współpracy.

Dystopijne społeczeństwo

Przygnębiająca wizja społeczeństwa po katastrofie. Pisarze, np. Huxley bądź Collins, ukazywali w swych opowieściach, jak niszcząca dla społeczeństwa może być przyszła rzeczywistość. Szczególnie jeżeli raptem wszystko zniknie. Na ogół w dystopijnych powieściach świat bazuje na aparacie, w jakim absolutną władzę mają bogaci, natomiast ubodzy wykorzystywani są przez nich do pracy lub zabawy. Często wtóruje temu również zagadnienie doświadczalnych zmian DNA. Dostrojenie cech poszczególnych ludzi do z góry założonych czynności, np. walki lub erudycji, kreuje klasy, które można wykorzystać według własnych potrzeb. I niestety takie praktyki nie są wyssane z palca.

Roboty

Wreszcie docieramy do motywu, który zainicjowany w zeszłym wieku osiągnął swój punkt kulminacyjny obecnie. Tym więcej, że nie wydaje się w istocie odległy, jak myślano jeszcze dwadzieścia lat temu. Technika podąża naprzód w błyskawicznym tempie i istnienie sztucznej inteligencji nie jest jedynie teorią. Pozycje pokazujące świat zagarnięty przez roboty mogą mieć w większym stopniu wydźwięk upominający niżeli surrealny. A kluczowe pytanie, jakie się ukazuje to „Jaka za jakiś czas będzie funkcja jednostki ludzkiej?”.

Książki futurystyczne to nadzwyczaj intrygujący gatunek literacki. Powieściopisarz jest w stanie w nich przekazać nie jedynie własną kreacyjną wizję, ale również przemyślenia odnośnie otaczającej rzeczywistości. Na skutek tego nie tylko porywa czytelnika w ukazany świat, ale także inspiruje go do pogłębienia tematu. A to bardzo wartościowy efekt.